Przygotowanie do rozprawy w sprawie pracowniczej
Co ze sobą zabrać?
•Dokument tożsamości – dowód osobisty, paszport albo mDowód w aplikacji mObywatel.
•Wezwanie lub zawiadomienie o rozprawie.
•Notatki z najważniejszymi datami, kwotami i zdarzeniami – jako pomoc przed rozprawą, a nie gotowy tekst zeznań.
•Dokumenty, których dostarczenie uzgodniłeś z pełnomocnikiem albo których zażądał sąd.
Gdzie usiąść i jak postępować na sali rozpraw?
•Przyjdź około 15 minut wcześniej. Sprawdź wokandę (czasami następuje zmiana sali rozpraw) i poczekaj na wywołanie sprawy.
•Powód lub wnioskodawca zajmuje co do zasady miejsce po prawej stronie sali, patrząc od strony sędziego; pozwany lub uczestnik – po lewej.
•Jeżeli sąd poprosi Cię o przesłuchanie, podejdź do mównicy albo postępuj zgodnie z poleceniem sędziego.
•Do sądu zwracaj się „Wysoki Sądzie” (a nie „Wysoki Sędzio”, nawet jeśli jest to mężczyzna i jest rzeczywiście wysoki – serio, przypadek z życia wzięty).
•Nie przerywaj drugiej stronie. Jeżeli chcesz coś sprostować, zanotuj to i poczekaj, aż sąd udzieli Ci głosu.
Najpierw ustal, czego dokładnie dotyczy Twoja sprawa
„Sprawa pracownicza” może oznaczać zupełnie różne spory: ustalenie stosunku pracy, odwołanie od wypowiedzenia, rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia, wynagrodzenie, nadgodziny, mobbing, dyskryminację czy ustalenie stosunku pracy. Poniższe pytania są więc mapą przygotowania – nie każde z nich musi paść w Twojej sprawie.
1. Przebieg zatrudnienia
•Kiedy rozpocząłeś pracę i na jakim stanowisku?
•Jakie obowiązki wynikały z dokumentów, a jakie wykonywałeś faktycznie?
•Kto był Twoim bezpośrednim przełożonym?
•Czy zakres obowiązków zmieniał się w czasie?
2. Jeżeli sprawa dotyczy rozwiązania umowy
•Kiedy i w jaki sposób otrzymałeś wypowiedzenie albo oświadczenie o rozwiązaniu umowy?
•Jaką przyczynę podał pracodawca?
•Czy wcześniej zgłaszano Ci podobne zastrzeżenia?
•Czy otrzymywałeś nagany, upomnienia, oceny okresowe albo pochwały dotyczące tych samych kwestii?
•Kto może potwierdzić przebieg zdarzeń?
3. Jeżeli chodzi o wynagrodzenie lub nadgodziny
•W jakich godzinach faktycznie pracowałeś?
•W jaki sposób rejestrowano czas pracy?
•Kto wiedział o pracy po godzinach lub ją zlecał?
•Czy zachowały się e-maile, logowania, grafiki, wiadomości albo inne ślady wykonywania pracy?
•Jak obliczasz dochodzoną kwotę?
4. Jeżeli sprawa dotyczy zachowań w miejscu pracy
•Opisz konkretne zdarzenia: kto, co, kiedy i przy kim powiedział lub zrobił.
•Jak często sytuacje się powtarzały?
•Czy zgłaszałeś problem przełożonemu, HR albo innej osobie?
•Kto był bezpośrednim świadkiem?
UWAGA: Unikaj ogólnych określeń typu „wszyscy mnie mobbingowali” albo „szef zawsze mnie poniżał”, jeżeli możesz opisać konkretne zdarzenia. Dla sądu dużo bardziej użyteczne są daty, sytuacje, wypowiedzi, osoby obecne i Twoja reakcja.
5. Chronologia jest ważna
Przed rozprawą zrób dla siebie prostą oś czasu: zatrudnienie → najważniejsze zdarzenia → ewentualne zgłoszenia → reakcja pracodawcy → rozwiązanie umowy lub powstanie roszczenia. Nie musisz pamiętać dnia każdego spotkania, ale powinieneś rozróżniać kolejność najważniejszych wydarzeń. Jeśli sprawa dotyczy ustalenia stosunku pracy powinieneś być w stanie dokładnie określić i w miarę możliwości udokumentować okres zatrudnienia i ilość przepracowanych dni i godzin.
Czego nie robić?
•Nie mieszaj faktów, które widziałeś osobiście, z tym, co powiedzieli Ci współpracownicy.
•Nie przesadzaj z absolutnymi określeniami „zawsze”, „nigdy”, „wszyscy”, jeżeli rzeczywistość była bardziej złożona.
•Nie ukrywaj przed pełnomocnikiem dokumentów lub zdarzeń, które mogą być dla Ciebie niekorzystne.
Najważniejsze przed rozprawą – 5 pytań
•Jakie dokładnie roszczenie jest przedmiotem sprawy?
•Jaka jest chronologia najważniejszych zdarzeń?
•Które fakty znam osobiście?
•Jakimi dokumentami lub świadkami można je potwierdzić?
•Co twierdzi druga strona i które z tych twierdzeń rzeczywiście kwestionuję?
Jeżeli rozprawa w twojej sprawie ma się odbyć w trybie zdalnym (online), warto przygotować się do niej nie tylko merytorycznie, ale również technicznie.
Przed rozprawą:
•sprawdź wcześniej urządzenie, z którego będziesz się łączyć, w szczególności kamerę, mikrofon, głośniki oraz stabilność połączenia z Internetem;
•zapoznaj się z przesłanym przez sąd linkiem i instrukcją połączenia; nie zostawiaj pierwszego uruchomienia systemu na ostatnią chwilę;
•przygotuj dokument tożsamości – sąd może poprosić o jego okazanie do kamery;
•wybierz spokojne, ciche i dobrze oświetlone miejsce, w którym nikt nie będzie Ci przeszkadzał;
•zadbaj o odpowiednie ustawienie kamery – podczas rozprawy Twoja twarz powinna być dobrze widoczna;
•miej przy sobie dokumenty i notatki potrzebne podczas rozprawy, ale pamiętaj, że jeżeli składasz zeznania jako strona lub świadek, powinny być one składane samodzielnie, bez korzystania z niedozwolonej pomocy innych osób;
•połącz się odpowiednio wcześniej, aby ewentualne problemy techniczne nie spowodowały spóźnienia na rozprawę.
W trakcie rozprawy
•zachowuj się tak samo jak na sali sądowej. Nie prowadź równolegle innych rozmów, nie korzystaj z telefonu bez potrzeby i nie wyłączaj samodzielnie połączenia. Mikrofon warto pozostawić wyciszony, gdy wypowiada się inna osoba, chyba że sąd wskaże inaczej.
•Jeżeli pojawią się problemy techniczne – np. zerwanie połączenia, brak obrazu lub dźwięku – spróbuj ponownie dołączyć do rozprawy. Jeżeli nie jest to możliwe, nie ignoruj problemu. Skontaktuj się niezwłocznie z sądem lub swoim pełnomocnikiem i poinformuj o przyczynie braku możliwości uczestniczenia w rozprawie.
•Jeżeli reprezentuje Cię radca prawny lub adwokat, przed rozprawą ustal z nim również, w jaki sposób będziecie mogli się ze sobą skontaktować w razie problemów technicznych lub potrzeby krótkiej konsultacji podczas rozprawy. Pamiętaj, że możecie również uczestniczyć w rozprawie za pomocą jednego komputera, którego kamera obejmie zarówno Ciebie jak i pełnomocnika.
r.pr. Marcin Pych
Ważne: Niniejszy poradnik ma charakter ogólny i informacyjny. Nie stanowi porady prawnej ani rekomendacji dotyczącej sposobu postępowania w konkretnej sprawie. Został przygotowany bez znajomości indywidualnego stanu faktycznego, dlatego pytania, problemy i okoliczności istotne w konkretnej sprawie mogą różnić się od opisanych w poradniku.
