Sprawy frankowe - rewolucyjny wyrok TSUE w sprawie C 396 24 Lubreczlik
W dniu 19 czerwca 2025 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskie (TSUE) wydał bardzo ważny wyrok w sprawie C‑396/24 [Lubreczlik], mającej za przedmiot - wniosek o orzeczenie, na podstawie art. 267 TFUE (tj. Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej), w trybie prejudycjalnym, w przedmiocie pytań zadanych przez Sąd Okręgowy w Krakowie (Polska) postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2024 r., które wpłynęły do Trybunału w dniu 6 czerwca 2024 r., w postępowaniu: mBank S.A. przeciwko BL, CY, oraz PU, QS przeciwko mBank S.A.
Wyrok odnosi się do interpretacji dyrektywy 93/13/EWG, dotyczącej nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich, w kontekście umowy kredytu hipotecznego, która zawierała nieuczciwe warunki. Sprawa dotyczyła dwóch sporów między mBank S.A. a konsumentami, którzy domagali się zwrotu kwot na podstawie umów uznanych za nieważne z powodu nieuczciwych warunków.
W kontekście prawa Unii Europejskiej, artykuł 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 stwierdza, że nieuczciwe warunki w umowach nie będą wiążące dla konsumenta. Artykuł 7 ust. 1 nakłada na państwa członkowskie obowiązek zapewnienia skutecznych środków zapobiegających stosowaniu takich warunków.
W polskim prawie, Kodeks cywilny przewiduje, że czynności prawne sprzeczne z ustawą są nieważne, a zgodnie z teorią „dwóch kondykcjii”, zarówno konsument, jak i kredytodawca mogą żądać zwrotu pełnych kwot wypłaconych w wykonaniu umowy uznanej za nieważną, niezależnie od dokonanych spłat.
Sąd Okręgowy w Krakowie postanowił zadać pytania prejudycjalne dotyczące interpretacji artykułów dyrektywy 93/13. Pytania te dotyczyły tego, czy konsument jest zobowiązany do zwrotu całej nominalnej kwoty kredytu, niezależnie od dokonanych już spłat oraz czy sąd krajowy musi nadawać wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności w przypadku uznania roszczenia przez konsumenta.
Trybunał orzekł, że artykuł 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 stoi na przeszkodzie krajowemu orzecznictwu, które wymaga od konsumenta zwrotu całej nominalnej kwoty kredytu, niezależnie od wysokości spłat. Ponadto, sąd krajowy nie może z urzędu nadawać wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności, jeśli to naraziłoby konsumenta na szczególnie szkodliwe konsekwencje.
Wyrok wskazuje, że sytuacja, w której konsument zostaje zobowiązany do zwrotu całej kwoty kredytu, może prowadzić do znacznych obciążeń finansowych, co zniechęca do korzystania z ochrony przewidzianej przez dyrektywę 93/13. Sąd krajowy powinien podejmować w takiej sytuacji działania mające na celu ochronę konsumentów przed niekorzystnymi skutkami unieważnienia takiej umowy.
Trybunał w sprawie C‑396/24 podkreśla też po raz kolejny znaczenie ochrony konsumentów w kontekście nieuczciwych warunków umownych i wskazuje na konieczność dostosowania krajowego orzecznictwa do wymogów dyrektywy 93/13, aby zapewnić równowagę między prawami konsumentów a interesami przedsiębiorców. W kontekście podnoszonych przez banki masowo roszczeń o zwrot pełnej kwoty kapitału kredytu pomimo jego wcześniejszej spłaty i dysponowania tym kapitałem przez bank pozywający, orzeczenie to może mieć wprost rewolucyjne znaczenie dla kształtowania się orzecznictwa i treści wyroków zapadających w takich sprawach.
Gdańsk, 20 czerwca 2025 r.
